1. Sınav Öncesi Hazırlık ve Araç Bilgisi

 TOPLAM Süre: Yaklaşık 40 dakika

Sınav başlamadan önce komisyon adaya otobüsle ilgili kontrol ve güvenlik adımlarını yaptırır.
Bu bölüm hem “araç tanıma” hem de “yolcu güvenliği bilinci” açısından önemlidir.

Adaydan beklenenler:

Araca güvenli şekilde binmek

Kapıları kapatmak, el freninin çekili olduğunu kontrol etmek

Koltuk ve ayna ayarlarını yapmak

Emniyet kemerini takmak

Vitesin boşa alındığını kontrol etmek

Motoru çalıştırmadan önce gösterge panelini kontrol etmek

Yağ basıncı, hava basıncı (hava fren sistemi), akü, yakıt, hararet uyarıları

Far, sinyal, dörtlü, korna ve silecek kontrollerini yapmak

Kapı mekanizmasını (açma-kapama) tanıtmak

Komisyon sorarsa: Yangın tüpü, acil çıkış, ilk yardım çantası gibi ekipmanların yeri hakkında bilgi vermek

Bu aşamada eksik kontrol veya yanlış bilgi verilmesi, puan kaybına neden olabilir.
“Emniyet kemeri takmamak” ise direkt kalma nedenidir.

 2. Kalkış ve Temel Sürüş Becerileri

 Süre: Yaklaşık 10 dakika

Bu aşamada aday, otobüsü düzgün ve güvenli şekilde hareket ettirmeyi ve kontrollü sürüşü göstermelidir.

Değerlendirilen davranışlar:

Yumuşak kalkış (yolcu konforunu koruyarak)

Debriyaj-gaz uyumu

Vites geçişlerini uygun hızda yapmak

Şerit içinde doğru pozisyonda ilerlemek

Trafik levhalarına, ışıklara ve hız sınırlarına uymak

Sinyal ve ayna kontrolü (her dönüşte, şerit değişiminde)

Direksiyon hâkimiyeti (özellikle virajlarda)

Ani fren yapmamak

 Komisyon, burada özellikle “yolcu taşıma bilinci”ni ölçer.
Sert kalkış, ani duruş veya sarsıntı puan kaybı sebebidir.

3. Park, Manevra ve Rampa Aşamaları

 Süre: Yaklaşık 10–15 dakika

Bu aşamada aday, otobüsle geri manevra, park ve rampada kalkış gibi temel sürüş becerilerini gösterir.

Geri manevra (düz geri sürüş)

Aynaları aktif kullanarak otobüsü düz hatta geri sürmek

Şerit dışına taşmamak

Düzgün bir çizgide kalmak

Park etme (L veya D tipi alan)

Otobüsü belirtilen alana tek veya az sayıda manevrayla park etmek

Çizgilere taşmadan, kapı tarafını güvenli şekilde ayarlamak

Geri gelirken aynaları sürekli kontrol etmek

Rampada kalkış

Aracı rampada geri kaydırmadan kaldırmak

El frenini doğru şekilde kullanmak

Kalkışta aracı sarsmadan ilerlemek

 Rampada 50 cm’den fazla geri kayma, sınavdan direkt kalma sebebidir.

 4. Trafikte Sürüş (Gerçek Trafik Aşaması)

 Süre: Yaklaşık 20–25 dakika

Bu, sınavın en uzun ve en önemli kısmıdır.
Aday, otobüsü gerçek trafik ortamında kullanarak güvenli sürüş becerilerini gösterir.

Değerlendirilen noktalar:

Trafik kurallarına tam uyum

Sinyal, şerit ve hız disiplini

Yaya, bisikletli ve diğer araçlara karşı dikkatli olma

Kavşaklarda doğru davranış

Dönüşlerde genişlik payını doğru ayarlama (otobüs savrulmasını önleme)

Durak veya yolcu indir-bindir yerlerine yaklaşma tekniği

Ayna kontrolleri (her 5–10 saniyede bir)

Araç takip mesafesi

Güvenli sollama

Korna kullanımı (yalnızca gerektiğinde)

 Otobüs sınavında “yolcu güvenliği riske atıldı” şeklinde değerlendirilen bir hata (örneğin ani fren, sert viraj alma, yanlış dönüş) doğrudan sınavdan kalma nedenidir.

 5. Sınav Sonu ve Aracı Durdurma

 Süre: Yaklaşık 3–5 dakika

Sınav sonunda komisyon “aracı güvenli bir yere durdurun” komutunu verir.

Adaydan beklenenler:

Uygun yere yanaşmak

Sinyal vererek durmak

El frenini çekmek

Vitesi boşa almak

Motoru stop etmek

Emniyet kemerini çıkarmak

Kapıları güvenli şekilde açmak (örneğin yolcu inişi için)

 DEĞERLENDİRME SİSTEMİ

Sınav süresi: Ortalama 35–45 dakika

Komisyon: 2 kişi (bir Milli Eğitim görevlisi + sürücü eğitmeni)

Hatalar; “MAVİ”, “SARI”, “KIRMIZI” olarak sınıflandırılır.

D SINIFI DİREKSİYON SINAVINDA KALMA NEDENLERİ (ÖRNEKLER)

Emniyet kemerini takmamak

Kapıları kontrol etmeden hareket etmek

Sinyal vermemek / yanlış sinyal vermek

Aracı rampada geri kaçırmak

Park alanına taşmak veya çizgiye çarpmak

Şerit ihlali yapmak

Yaya geçidinde durmamak

Dönüşlerde otobüsün arkasını kaldırıma bindirmek

Komisyon uyarısına rağmen aynı hatayı tekrarlamak

Trafik güvenliğini tehlikeye atmak (örneğin ani fren, gereksiz hızlanma)

 BAŞARILI OLMAK İÇİN İPUÇLARI

Sınavdan önce ayna ve koltuk ayarını mutlaka yapın

Kalkışta ve duruşta yumuşak olun – otobüste yolcu konforu önemlidir

Ayna kontrolü yapmadan hareket etmeyin

Dönüşlerde otobüsün arkasını gözlemleyin (savurma payını hesaplayın)

Rampa kalkışını bol bol pratik edin

Panik yapmayın – sakin, emin hareketler puan kazandırır

Komisyonun komutlarını net ve güvenli şekilde uygulayın